Verdieping
Zijn hand maakt een spreekgebaar. Wil hij iets zeggen? Die suggestie verlevendigt het portret. Maar wat hij wil, blijft het geheim van de schilder.
Bols leermeester Rembrandt had zichzelf in 1639 en 1640 precies zo uitgebeeld. De balustrade schilderde hij op het portret uit 1640 later weg.
Bol was eigenlijk al een volleerd schilder toen hij in 1635-36 bij Rembrandt kwam. Hij zal meteen zijn ingezet bij de atelierproductie en veel met de meester samengewerkt hebben. Rembrandts zelfportretten uit die periode zal hij van dichtbij hebben zien ontstaan.
Bol werkte eerst in de stijl van Rembrandt, maar ging al snel uitbundiger en kleurrijker schilderen. Dat paste ook beter bij de smaak van zijn opdrachtgevers. Het portret van Wigbold Slicher en zijn vrouw, ook in deze zaal, is er een goed voorbeeld van.
De gouden ketting verwijst naar Bols succes als schilder. Zijn financiële situatie was beter dan die van Rembrandt. Zijn eerste vrouw was een regentendochter en via haar familie kreeg hij grote opdrachten voor openbare gebouwen. Waaronder het Stadhuis op de Dam, nu Paleis. Zijn tweede vrouw was een schatrijke weduwe.
Aan de baret en de ketting om zijn nek te zien heeft de schilder zich, à la Rembrandt, ‘op zijn antieks’ uitgedost. Haardracht, snor, sikje en roodfluwelen mantel zijn eigentijds. Bol schilderde zichzelf als een man die het - op z’n dertigste - al helemaal had gemaakt.
Bol is de enige leerling van Rembrandt uit Dordrecht die niet (tijdelijk) terugkeerde naar zijn geboorteplaats. Hij maakte carrière in Amsterdam en bleef er zijn hele leven wonen.
Met zeeheld Michiel de Ruyter deed Bol goede zaken: vanaf 1667 steeg de vraag naar portretten van De Ruyter, nadat hij in 1666 de Engelsen had verslagen. Bol maakte er vele. In Huis Van Gijn hangt een kopie.
Dit zelfportret werd in 1887 aangekocht op advies van Rembrandtkenner Abraham Bredius. Het Dordrechts Museum was toen nog een museum voor ‘moderne meesters’, 19de-eeuwse schilders dus, maar men besefte steeds meer dat ook ‘oude Dordtse meesters’ niet mochten ontbreken.
Gloeiende kleuren, een sterk contrast tussen licht en donker, sprekende houdingen en gebaren – bij Rembrandts leerlingen zie je de invloed van de meester duidelijk terug. Soms volgden ze zijn voorbeeld bijna letterlijk. Kijk en vergelijk: hoe letterlijk volgde de leerling de meester?
Opinie
Indringend
- deze vraag heeft nog geen antwoorden. Waar wacht je op, help cw!
De overeenkomsten en verschillen met Rembrandt zijn op een toegankelijke en leuke manier toegelicht
