De firma Cuyp

Familie van schilders

Herinrichting zalen vaste collectie

De Van Strij– en Schouman-zalen zijn wegens herinrichting vanaf 6 juni gesloten voor publiek. De Rembrandt– en Cuyp-zalen vanaf maandag 12 juni. Begin juli gaan de zalen weer open. Wij danken u voor uw begrip.

De familie Cuyp had in de Gouden Eeuw een belangrijke en bepalende rol binnen de schilderkunst. Drie telgen van deze invloedrijke familie legden zich toe op de kunsten, ieder met zijn eigen specialisatie.

Jacob Gerritzs. Cuyp was de eerste belangrijkste schilder van de stad en leermeester van velen. Als portretschilder vereeuwigde hij vele vooraanstaande Dordtenaren. Zijn veel jongere halfbroer Benjamin Cuyp legde zich toe op Bijbelse schilderingen en Aelbert Cuyp koos voor het landschap. Hij werd uiteindelijk de beroemdste van de drie en wordt geroemd om het licht in zijn landschappen en stadsgezichten. Zonovergoten werken waarin het buitenleven en de jacht worden verheerlijkt; de mannen van stand, bij wie met name de jacht voor status zorgden, waren er dol op.

In de achttiende eeuw kreeg Aelbert grotere bekendheid, met name in Engeland waar zijn landschapschilderingen van de jacht voor recordprijzen werden verkocht. Er bleef nauwelijks werk van hem bewaard in Nederland.
De geprezen schilder werkte veel samen met zijn vader Jacob en zette na diens dood de portretwinkel voort. Benjamin was de enige die niet in Dordrecht bleef, hij werkte in Utrecht en Den Haag. Toch is Dordrecht de plaats waar het meeste werk van deze kunstzinnige familie verzameld is.

De familie Cuyp had in de Gouden Eeuw een belangrijke en bepalende rol binnen de schilderkunst. Drie telgen van deze invloedrijke familie legden zich toe op de kunsten, ieder met zijn eigen specialisatie.
In de rivieren rond Dordrecht werd volop vis gevangen. De vishandel was belangrijk voor Dordt. Er waren zelfs meerdere vismarkten in de stad, voor zee- en riviervis. Wat kocht je in de tijd van Cuyp op de vismarkt?
Anthonis Repelaer, 1647

Anthonius maakt een eenvoudige maar wel gedistingeerde indruk. Hoewel de haardracht voor mannen vanaf 1635 langer werd, heeft hij kort gesneden haar en draagt hij een voor 1647 grote snor en sik. Hij was niet hoog modieus, maar toch laat zijn platte kraag zien dat hij bij de tijd is.

Portret van Anthonius Repelaer | 1647 | Jacob Cuyp Dordrechtsmuseum
Emerentie van Driel

Vrouwenportretten brengen in de kunsthandel meestal meer op dan mansportetten. Waarom? De kleding van vrouwen is vaak decoratiever en meer uitgewerkt. Bewerkelijker ook voor de kunstenaar!

Portret van Emerentia van Driel | 1647 | Jacob Cuyp Dordrechtsmuseum
Deftige ruiter te paard

In de 18de en 19de eeuw werd Aelbert Cuyp grenzeloos populair in het buitenland. Engelse landhuisbezitters waren gek op zijn ‘aristocratische' ruiters en jagers en betaalden er goed voor.

Rustende ruiters in een landschap | Aelbert Cuyp Dordrechtsmuseum
Ruiterportret A. Cuyp

Een eenvoudige visser biedt de rijk geklede ruiters - stadsmensen vermoedelijk - een vis aan. Zo'n ontmoeting tussen mensen van verschillende standen komen we vaak tegen in de landschappen van Aelbert Cuyp. De welgestelde kopers hielden daar waarschijnlijk wel van. Ze konden zich goed verplaatsen in de hogere klasse die hij afbeeldde.

Ruiterportret | Aelbert Cuyp | 1650 | Mauritshuis Den Haag.
De aanbidding van de Koningen

Heeft u de olifant al ontdekt? Exotische dieren waren in de 16de en 17de eeuw zelden in Europa te zien. Bekend was de Aziatische vrouwtjesolifant Hansken. In 1630 in Ceylon geboren en een bezienswaardigheid op de Amsterdamse kermis, waar ook Rembrandt haar zag. Cuyp baseerde zich waarschijnlijk op prenten van haar.

De aanbidding van de Koningen | Benjamin Cuyp Dordrechtsmuseum

Benjamin Cuyp had een voorkeur voor bijbelverhalen, vertaald naar het leven van alledag. Net als zijn grote voorbeeld, Rembrandt. Hij probeerde hem te imiteren, ook in schilderstijl, dramatische belichting en expressieve gebaren. Slaagde hij daarin? Of heeft zijn Aanbidding meer een boers karakter, zoals sommigen beweren?

De aanbidding van de herders | Benjamin Cuyp Dordrechtsmuseum
Portret van Michiel Pompe van Slingelandt

Jacob Cuyp maakte een ongewoon portret, levendig en vernieuwend. De aansprekende blik van de jongen en de levendigheid waarmee Cuyp hem heeft geschilderd maken dit schilderij tot het beste portret van Jacob Cuyp en een van de 'boegbeelden' van het museum. Jacob Cuyp plaatste de jongen in een landschap van zijn zoon Aelbert, die hiervoor tekeningen had gemaakt. Op zijn beurt nam Aelbert enkele jaren later het thema van jagende kinderen over.

Portret van Michiel Pompe van Slingelandt | J. Cuyp Dordrechtsmuseum
Sluit het Verborgen Museum