Aert Schouman

De smaak van zijn tijd

Ook na de Gouden Eeuw kende Dordrecht schilders die naam maakten ver buiten hun eigen stad. Aert Schouman staat symbool voor een periode waarin de schilderkunst een meer decoratieve functie kreeg.

Hij schilderde zowel portretten als historie- en genrestukken en aquarellen, evenals ander decoratief werk, alles aansluitend bij de veranderende smaak van het publiek. Het Franse classicisme voerde de boventoon, welgestelden richtten hun huis opnieuw in, waarbij het belangrijk was dat het interieur een eenheid vormde.

 

Naast schilder was Schouman ook kunsthandelaar en had hierdoor een groot netwerk aan kunstliefhebbers- en kenners. Hij meende dat tekenen een belangrijk onderdeel van de opvoeding vormde en gaf om die reden zijn hele leven tekenles aan kinderen. Ook leidde hij jonge schilders op en leverde een nieuwe generatie Dordtse kunstenaars af.

zelfportret 1754

Rond 1748 verhuisde Aert Schouman van Dordrecht naar Den Haag, waar zijn reputatie als behangselschilder en portrettist een grote vlucht nam. In 1751 werd hij gekozen als regent van de Haagse Tekenacademie, het jaar daarop als voorzitter van het Haagse schildersgenootschap Pictura. Schouman beeldde zichzelf hier af als kunstenaar-regent. In zijn linkerhand houdt hij een verguld vrouwenbeeldje, het insigne van Pictura dat hem kort tevoren was geschonken.

Zelfportret 1754 | Aert Schouman Dordrechtsmuseum
zelfportret 1750

In de lijn van 17de-eeuwse kunstenaars als Schalcken of Maes presenteert ook Schouman zich als een zelfbewuste, elegante heer. De faam die hij rond 1750 geniet berust vooral op portretten van notabelen en aquarellen van inheemse en exotische vogels. Naar die genres verwijst hij met dit zelfportret. Hij beeldt zichzelf af als een geschilderd portret met modieuze kleding en pruik. Op de voorgrond liggen schildersattributen en een aquarel met vogels.

Zelfportret 1750 | Aert Schouman Dordrechtsmuseum

Veelzijdig

Schouman was veelzijdig: aanvankelijk schilderde hij bijbelse en mythologische thema’s, later decoratieve composities met vogels.

De vogels van Aert Schouman lijken verrassend echt: hij schilderde ze heel gedetailleerd en in natuurlijke houdingen. Inheemse vogels, maar ook allerlei exotische soorten. Hoe kwam Aert aan die vogels en hoe ging hij te werk?
Een pauw en eenden in een uitheems landschap, opgejaagd door een hond
Behangsel pauw en eenden in een parkachtig landschap | Aert Schouman Dordrechtsmuseum
Fazanten en andere vogels in een uitheems landschap
Behangsel fazanten en andere vogels in een uitheems landschap Dordrechtsmuseum

Plafondstuk van Abraham Busschop

In de zeventiende en achttiende eeuw waren er een aantal schilders gespecialiseerd in het schilderen van pluimvee en exotische vogels. Busschop was één van de grote vogelschilders. De grootste vogelschilder was zijn 17e eeuwse voorganger Melchior d’Hondecoeter. En ook de Dordtse Aert Schouman, aan wie in het Dordrechts Museum een aparte zaal is gewijd, was een zeer geliefde vogelspecialist.

Het Trompe-l’oeil plafondstuk ‘De raaf die beroofd wordt van de veren waarmee hij zich had getooid’ van Abraham Busschop wordt na restauratie in de zaal opgehangen. De vogels zijn weer waar ze horen; in de lucht.

Familiebedrijf

De in Dordrecht geboren Abraham Busschop begon zijn loopbaan met ´beeldenschilderen´: het op ware grootte afbeelden van mensfiguren die vervolgens werden uitgezaagd. Ze waren bedoeld om bezoekers in de maling te nemen. Vader Cornelis Bisschop (1630-1674) – ook wel ´Busschop´ gespeld – was een van de eersten die met dergelijke bedriegertjes experimenteerde. Het werd een lucratieve familiezaak, waarin ook de oudste broer en drie zussen van Abraham meewerkten. Uiteindelijk legde Abraham zich geheel toe op de decoratieve vogelstukken. Dat werd zijn specialiteit.

Sluit het Verborgen Museum