Hendrik Weymans en zijn familie

1816, door Abraham van (I) Strij

Gegevens van dit kunstwerk

  • Creditline Dordrechts Museum, aankoop met steun van Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Willem en Mary Reus-de Lange fonds 2015

Specificaties van dit kunstwerk

  • Inventarisnummer DM/015/1130

Er zijn schilderijen die zo mooi en vanzelfsprekend in de collectie van het Dordrechts Museum passen, dat het bijna lijkt alsof ze er altijd al deel van uitmaakten. Dat geldt zeker voor het portret van Hendrik Weymans en zijn gezin door Abraham van Strij. Dankzij de Vereniging Rembrandt kon dit zonnige familieportret uit 1816 terugkeren naar Dordrecht. Het is altijd in familiebezit gebleven, maar nu komt het schilderijna bijna twee eeuwen weer echt thuis. Inclusief de gele jurk van de schoondochter.

Impressie van RTV Dordrecht

Babbelstuk

De familie Weymans is helder weergegeven in een zonnig interieur met een doorkijkje naar een statige tuin. Een dergelijk informeel groepsportret met figuren die zich in een huiskamer met elkaar onderhouden, wordt een conversatie- of babbelstuk genoemd. In de 18de eeuw werd dit type portret vooral ook in Engeland populair. Abraham van Strij (1753-1826) portretteerde de familie Weymans in 1816. Het is het enige babbelstuk dat van hem bekend is. Samen met het ongeveer drie jaar eerder door Pieter Christoffel Wonder (1780-1852) geschilderde portret van de familie De Bruijn de Neve behoort het tot de beste voorbeelden van het Nederlandse babbelstuk uit het begin van de 19de eeuw. Het schilderij van Wonder kon in 2007 worden aangekocht, eveneens met steun van de Vereniging Rembrandt. De Utrechtse schilder Wonder kende de broers Abraham en Jacob van Strij goed en portretteerde hen zelfs in 1812. Beide late babbelstukken geven een prachtig beeld van de manier waarop welgestelde Dordtse families zich wilden laten zien. De interieurs, voorwerpen en mode geven een prachtig tijdsbeeld.

Weymans en Van Strij

Abraham van Strij heeft Hendrik Weymans (1760-1831) geheel links weergegeven op een stoel aan het raam. Naast hem staat zijn zoon Willem (1790-1822). Beide heren hebben een pijp in de hand en lijken een kunstbeschouwing te houden: er staat een schilderij op de stoel voor hen. Aan de muur achter hen hangt een landschap. Dit laatste schilderij doet sterk denken aan het werk van Jacob van Strij (1756-1815) die landschappen in de trant van Aelbert Cuyp maakte. Abraham van Strij verwees in zijn schilderijen vaker naar zijn eigen vak en het werk van zijn jongere broer, zoals in de bekende Tekenles en Lezende oude vrouw in het Dordrechts Museum. In dit geval is het nog toepasselijker. De schilder was goed bevriend met de kunstliefhebber die hij portretteerde op het babbelstuk. Weymans was bovendien meer dan alleen liefhebber van kunst, hij was directeur van het Teekengenootschap Pictura In Dordrecht. Er zijn zelfs enkele tekeningen van hem bewaard gebleven die hij waarschijnlijk bij Pictura maakte.

Familiebezit

Hendrik Weymans was op 26 oktober 1788 in Dordrecht getrouwd met Elisabeth Logger. Precies in het midden van het grote paneel kijkt zij de beschouwer aan. Het echtpaar was in het bezit van de buitenplaats Kilwijk, die hier waarschijnlijk is weergegeven. Een huwelijkskaartje is altijd bij het babbelstuk bewaard gebleven. Het toont een mandje dat aan een rood touwtje als een pop-up kaart opengetrokken kan worden om de tekst zichtbaar te maken. Het doet sterk denken aan de papieren knipwerkjes uit de familie Weymans die zich al in de Collectie Dordrecht bevinden. Een dergelijk kunstig gemaakt knipsel, dat de illusie van vlechtwerk wekt, werd zelfs nog In 2012 aangekocht. L. Weymans vervaardigde het in 1808 naar aanleiding van de 61ste verjaardag van de kunstenaar Reinier Goudsbergen, een vriend van Abraham van Strij en mede-oprichter van Pictura.

Jurk

De geschiedenis van de familie Weymans wordt nog tastbaarder doordat ook de gele jurk van de jonge vrouw rechts bewaard is gebleven. Maria Catharina Meertens draagt deze hoog getailleerde Empire japon met een geplooide kraag. Op 3 februari 1811 was zij in Dordrecht met Willem Weymans getrouwd. Vijf jaar later hadden zij drie kinderen: Elisabeth, Pieter en Hendrika Catharina Weymans. De laatste is als 1-jarige baby bij haar moeder afgebeeld. Later, in 1839, zou zij trouwen met de amateurschilder en neef van de Van Strijs Simon van Brakel (1816-1884). Via deze lijn zijn het portret, de jurk en het huwelijkskaartje vererfd.

Sleutelstuk

Abraham van Strij schilderde het ‘blonde’ babbelstuk voor zijn vriend en collega Hendrik Weymans op één grote plank. Het prachtig bewaard gebleven schilderij is een sleutelstuk in het oeuvre van de kunstenaar. Van Strij wist zijn kwaliteiten als portrettist en genre- of interieurschilder fraai te combineren. In het verleden is het schilderij daarom al vaker in het Dordrechts Museum tentoongesteld. Nu kan de familie Weymans zich blijvend in Dordrecht presenteren.

Sluit het Verborgen Museum